5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu: güvenli e-imza ile web imzası farkı

Kanunun iki tanımı: geniş ve dar

5070 m.3/b 'elektronik imza'yı geniş tanımlar: 'Başka bir elektronik veriye eklenen veya elektronik veriyle mantıksal bağlantısı bulunan ve kimlik doğrulama amacıyla kullanılan elektronik veri.' Bu tanım, bir e-postanın sonundaki ad-soyad yazısından PDF'e parmakla çizilen imzaya kadar her şeyi kapsar.

5070 m.4 ise 'güvenli elektronik imza'yı dar tanımlar. Bir imzanın güvenli sayılabilmesi için dört şart birlikte gerçekleşmelidir: (1) imzalama anında oluşturulması, (2) yalnızca imza sahibinin kontrolünde olması, (3) BTK tarafından yetkilendirilmiş bir Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcısı (ESHS) tarafından sunulan nitelikli sertifikaya dayanması, (4) sonradan herhangi bir değişikliğin tespit edilebilmesi.

Güvenli e-imza ne tür hukuki sonuçlar doğurur?

5070 m.5 net: 'Güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur. Kanunlarda güvenli elektronik imza ile yapılmasına izin verilmeyen hukuki işlemler bunun dışındadır.'

Yani güvenli e-imza, HMK m.205 anlamında kesin senet niteliği taşır; imzanın inkârı ancak yazı veya imzanın sahteliğinin ispatı yoluyla yapılabilir. Pratik uyuşmazlıklarda bu en güçlü delil seviyesidir.

Kural dışılıklar (5070 m.5/2): 'Veraset ve intikal vergisi beyannamelerinin verilmesi, evlenme, boşanma, soybağı gibi şahsen yapılması gereken işlemler, teminat sözleşmeleri, tüketici sözleşmelerinde tüketicinin imzaladığı belgeler ile resmi şekle veya özel bir merasime tabi hukuki işlemler güvenli elektronik imza ile yapılamaz.' Yani evlenme akdi veya tapu devri için güvenli e-imza yeterli değildir — kefalet için de durum tartışmalıdır.

Türkiye'de ESHS sağlayıcıları kimlerdir?

Türkiye'de BTK tarafından yetkilendirilmiş Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcıları (ESHS) sınırlı sayıdadır. Aktif sağlayıcılar arasında E-Tugra Elektronik Bilgi Güvenliği A.Ş., TÜRKTRUST ve TürkKep'in elektronik sertifika hizmetleri yer alır. Nitelikli sertifika almak için: kimlik doğrulaması (yüz yüze veya video ile), bir e-imza cihazı (USB jeton veya akıllı kart), yıllık aboneliği gerekir. Maliyeti yıllık 200-500 TL aralığındadır.

Akitle gibi web tabanlı imzalar hangi kategoriye girer?

Akitle'nin web tabanlı imza akışı, 5070 m.3/b anlamında 'elektronik imza' kategorisindedir — geniş tanıma girer. Ancak m.4'teki dört şartı (özellikle BTK yetkili ESHS tarafından düzenlenmiş nitelikli sertifika şartını) karşılamadığı için 'güvenli elektronik imza' değildir.

Bu, sözleşmeyi geçersiz kılmaz. Akitle ile imzalanan sözleşme TBK m.1 anlamında geçerlidir (karşılıklı irade beyanı vardır); HMK m.199 anlamında belgedir; m.202 anlamında yazılı delil başlangıcıdır. Ancak HMK m.205 anlamında kesin senet niteliği taşımaz — imza inkârı durumunda yargıç, denetim izi ve diğer delillere bakarak takdir yetkisini kullanır.

Hangi durumda hangisini seçmeli?

Pratik tavsiye: rutin kiralama sözleşmeleri, hizmet sözleşmeleri, gizlilik sözleşmesi (NDA) gibi düşük-orta riskli belgeler için web tabanlı imza (Akitle gibi) yeterlidir. Operasyonel kazanç (dakikalar içinde imza) ve denetim izinin sağladığı doğrulanabilirlik, hukuki riskten daha büyüktür.

Yüksek riskli durumlarda güvenli e-imza veya noter onayı tercih edilir: (a) tahliye taahhüdü, (b) yüksek tutarlı kefalet, (c) 100.000 TL üzeri ticari taahhütler, (d) gayrimenkul satış vaadi, (e) marka veya patent devri. Bu durumlarda Akitle, sözleşmenin asıl unsurlarını dijital olarak yönetmenize izin verir; kritik ek belge (kefil taahhüdü) için noteri yönlendirir.